calendar 19.12. 2016

Temperatuur en emotie

“De effectiefste bron van energie in ons leven is en zal altijd menselijke warmte zijn”, zegt de Oostenrijkse dichter Ernst Ferstl - en daarmee maakt hij duidelijk dat hitte en warmte niet alleen maar technisch meetbare temperaturen zijn, maar ook emotie. We hebben het over een warme werksfeer en warmhartige gevoelens, we lopen ergens warm voor of we geven ons huis een warme inrichting met warme kleuren. Hoe komen we bij deze verschillende aspecten van hitte en warmte, wat betekenen ze?

Vanuit wetenschappelijk oogpunt bestaat er niet zoiets als warmhartigheid. Helmut Wicht, bioloog en docent anatomie aan de Goethe Universiteit in Frankurt am Main laat er geen misverstand over bestaan: emoties ontstaan in de hersenen en niet in de hartspier. Om precies te zijn: in de nucleus accumbens, het belonings- en bekrachtigingssysteem van ons brein. Hier komt het geluksgevoel vandaan. En het idee dat we met onze ogen zien klopt ook niet helemaal. Want om onze omgeving waar te kunnen nemen hebben we niet alleen ogen maar bovenal ons brein nodig. Kleur bijvoorbeeld wordt alleen in de hersenen herkend en krijgt alleen daar betekenis – dat wil zeggen, daar wordt het als warm of koud waargenomen.

Kleuren en hun effecten.

Van het warme naar het koude spectrum – alle kleuren hebben een invloed op onze stemming, gevoelens en sensitiviteit voor warmte.
Rood

x00_waerme_icons_rotverhoogt de bloeddruk en brengt een gevoel van warmte teweeg - binnenhuisarchitecten adviseren om spaarzaam met rode accenten om te gaan.

Oranje

x00_waerme_icon_orangein de psychologie wordt oranje gezien als een kleur die opvrolijkt en stimuleert.

Geel

x00_waerme_icon_gelbheeft ook een stimulerend effect en past goed in eet- en woonkamers.

Paars

x00_waerme_icons_lilastaat voor spiritualiteit of het mystieke. Voor religieuze mensen is dit de kleur van reflectie, boetedoening, contemplatie en transformatie.

Blauw

x00_waerme_icons_blauheeft als koele kleur een kalmerend effect, maar kan gevoelige mensen ook rillingen bezorgen.

Groen

x00_waerme_icons_gruenbevordert de concentratie zolang er niet te veel gele tinten in zitten.

 

De spieren als opwekker van warmte

Tot zover de hersenen. Ook in andere delen van het lichaam wordt warmte opgewekt. Onze spieren geven bijvoorbeeld twee derde van hun energie in de vorm van warmte aan het lichaam af. Een interessant feitje: omdat vrouwen minder spieren hebben dan mannen krijgen vrouwen het sneller koud dan mannen. En ze krijgen ook sneller koude voeten. Want het menselijk lichaam wil de interne organen in de buik op een temperatuur van 37°C houden, daarom leidt het de bloedstroom van de armen en benen naar de romp wanneer het koud wordt. Vrouwen kunnen daarom beter een pyjama dragen die hun armen en benen bedekt, terwijl mannen genoeg hebben aan een mouwloze top en een kort broekje.

Het hoeft niet altijd 20°C te zijn

Maar over het algemeen is het beter om warme sokken te dragen en een extra deken over je heen te leggen dan je slaapkamer al te veel te verwarmen. Volgens het Ministerie van Milieu is 17°C warm genoeg voor in de slaapkamer.

Warme sokken dragen is beter dan de verwarming hoger zetten

De keuken hoeft niet warmer te zijn dan 18°C. In de woonkamer zou het daarentegen gemoedelijk warm moeten zijn, ten minste 20°C dus. “Met elke graad waarmee de temperatuur in de kamer omhoog gaat stijgt ook de energierekening”, waarschuwt het ministerie. In kantoren waar mensen de hele dag aan bureaus zitten en niet veel bewegen mag de temperatuur best tussen de 21 en 22°C zijn.

Kaneel ruikt lekker en verwarmt

Maar wat kun je doen wanneer externe verwarming niet voldoende is? Sneeuw op de weg, slechte stemming? Dan is het tijd om het verwarmingssysteem van het lichaam zelf hoger te zetten. Dit systeem bevindt zich in de buik. Om precies te zijn: wanneer voedsel wordt verteerd, komt warmte vrij, want het lichaam verbruikt energie om de voedingsstoffen in het voedsel te verwerken. De medische term is postprandiale thermogenese. Je kunt dit proces versnellen, bijvoorbeeld door kruiden als anijszaad of kaneel te gebruiken. We weten dat kruidnagel en kardemom, vanille en karwij, gember en chili thermogenetische processen beïnvloeden door bepaalde hormonen te activeren en de bloedstroom te stimuleren. Het is dus geen verrassing dat zulke kruiden vaak in de keuken worden gebruikt wanneer het koud is.

Fijne vezels

De kledingindustrie houdt ons ook warm. Er worden steeds meer lichte, praktische en functionele vezels ontworpen die het warmte-evenwicht van het lichaam ondersteunen. Vroeger moesten mensen zich in dikke vachten hullen, maar tegenwoordig dragen ze polyester en polypropyleen. Fleece truien, die in principe ontworpen zijn voor iemand die veel buiten actief is, worden tegenwoordig ook gebruikt om aardappels warm te houden.

Alpaca is tot vijf keer warmer dan de klassieke schapenwol.

Mensen die liever natuurlijke vezels hebben dragen een wollen of zijden jas of een jas met donsvoering. Jeukende, vormeloze truien behoren al lang tot het verleden. Van fijne materialen zoals merino en alpaca kan een elegant geknoopt gewaad worden gemaakt. Alpaca is tot vijf keer warmer dan de klassieke schapenwol, al is het veel lichter en zachter. De vezels ervan bevatten microscopisch kleine luchtzakjes en isoleren daarom extreem goed.

De juiste vezel voor elke temperatuur

Zijde

x00_waerme_icon_seideZijde is de eerste keus voor iedereen die te veel zweet - en het te snel koud krijgt. Zijde reguleert de temperatuur als geen andere stof. Er bestaan ook geen door mensen gemaakte vezels die de glans van zijde kunnen evenaren.

Bont

x00_waerme_icon_pelzVan elegante nertsenbont tot de koninklijke hermelijn en de stevige beverrat - bont houdt mensen al duizenden jaren lang warm. Het zeer zorgwekkende aspect met betrekking tot het dierenwelzijn is echter een reden om geen bont te dragen. Bont is ook zwaar en duur in vergelijking met de moderne high-tech jas.

Dons

x00_waerme_icons_daunenMensen die graag geleende pluimen dragen kiezen vaak voor een klassieke donsjas - een letterlijk vederlicht alternatief voor de zware wol- en bontjas.

Katoen

x00_waerme_icons_baumwolleKatoen is een koel materiaal. Het is daarom geschikt om in de zomer te dragen.

Fleece

x00_waerme_icons_fleeceFleece is een velours gemaakt van polyester. Het kwam in 1979 op de markt en is bovenal geschikt voor outdoor sporten vanwege zijn goede thermale eigenschappen. Het jeukt niet zoals wol en is ook lichter.

Linnen

x00_waerme_icons_leinenMensen die zelfs in de winter zweten dragen linnen broeken en shirts. Deze vezel verwarmt haast niet. Linnen is ook duurzaam.

Wol

x00_waerme_icon_wolleWol verwarmt zelfs wanneer het vochtig is. Mensen die niet van de jeukende schapenwol houden kunnen fijne merino- of angorawol dragen. Met name de wol van de kameelachtige alpaca is heel licht.

Iedereen die op deze manier zijn innerlijke krachtcentrale activeert hoeft zijn verwarming niet meer zo hoog in te stellen. De kwestie van klimaatverandering: in Westerse geïndustrialiseerde landen raakt het debat over globale opwarming nauw aan de kwestie van energieverbruik. Het gebruik van duurzame energie moet helpen om de globale opwarming terug te dringen. De experts houden er echter verschillende meningen op na. In 2009 richtte de Britse politicus Nigel Lawson de Global Warming Policy Foundation (GWPF) op, die twijfelt aan de grootte van de menselijke invloed op de klimaatverandering. De GWPF doet een beroep op meer redelijkheid en minder alarmisme. Terwijl wetenschappers discussiëren moet de gewone consument op poëzie terugvallen: zoals wat de dichter Ernst Ferstel zei over hoe de menselijke warmte de effectiefste bron van energie is.