calendar 13.04. 2017

Zwendel of niet

Niet alles in het leven is perfect - dat was het nooit. Alles wordt duurder, prijzen blijven stijgen, consumenten raken steeds meer gefrustreerd en we moeten dieper in onze zakken graven. We krijgen niet alles wat we willen, maar dat is eigenlijk maar beter ook. Het is zeker niet zo dat we altijd aan het kortste eind trekken. We moeten de voordelen opwegen tegen de nadelen en de juiste conclusies trekken.

Waarom we denken dat er altijd iemand op ons geld uit is.

Het leven is niet perfect. Dat was het niet en dat is het nog steeds niet. We herinneren ons dat echter minder wanneer we de voordelen die we binnen wisten te halen optellen, terwijl we er juist meer aan denken wanneer al onze inspanningen worden geruïneerd.

We jagen blijmoedig op koopjes om uiteindelijk te ontdekken dat we gedwongen worden om bittere pillen te slikken.
Helaas verbitteren bittere pillen ons meer dan koopjes ons ooit tevreden kunnen stellen.

Soms blijkt het koopje zelf een bittere pil te zijn – en dat ergert ons nog eens extra. Denk bijvoorbeeld aan die reistas die je gratis kreeg toen je een abonnement op een krant nam. Uiteindelijk is de krant saai en gooi je de reistas weg omdat hij je op een voortvluchtige gevangene laat lijken.

We denken dat het leven niet perfect is – niets dan bittere pillen en totale uitzichtloosheid.

Het is natuurlijk waar dat het leven niet perfect is. En dat is een goede zaak, want als het perfect was, zouden we niet langer onvervulde wensen hebben waar we ons op zouden richten. Bovendien zou er geen stimulans meer zijn om dingen beter te willen doen – in het ideale geval niet alleen voor onszelf, maar ook voor anderen. Het is echter niet waar dat het altijd anderen zijn die de buit binnenhalen en dat wij met lege handen blijven staan.

Ik ben geen meester, laat staan een meester die de kunst van het leven van alledag onder de knie heeft. Ik ben ook geen expert, maar meer een ‘tegenexpert’. Anders gezegd: soms kan ik de neiging niet weerstand om in het geweer te komen en gemeenschappelijke veronderstellingen onderuit te halen.

Ik ben er namelijk van overtuigd dat onze waarneming een spelletje met ons speelt.

Als we ons ergeren aan stijgende prijzen denken we 'Wat? Kost een brood geen 12 cent meer?!'.
WAls we ons ergeren aan stijgende prijzen denken we ‘Wat? Kost een brood geen 12 cent meer?!’.

Twee gedachten daar over:

Opvatting een: alles wordt duurder

Deze opvatting is wijdverbreid, maar daarom nog wel steeds een vermeende waarheid en niet per se dé waarheid.
Steeds als ik een heerlijk sesambrood voor 40 cent koop, herinner ik me dat ik er als kind maar 12 cent voor betaalde. Dat betekent een prijsstijging van meer dan 600%. Dat irriteert me: de bakkers draaien ons een been uit!

Maar hoe veel dure sesambroden moet ik kopen voordat het voordeel dat ik nu heb tijdens de aankoop van een computer letterlijk is ‘opgegeten’? Een computer was uiteindelijk twee keer zo duur en vier keer zo traag als hij vandaag de dag is.
Een nog effectievere manier om de ‘broodroof’ te compenseren, is door niet allereerst echt iets te kopen: bestel gewoon een camera via internet, gebruik hem tijdens een korte vakantie en stuur hem daarna terug.

Ik heb zelf evenementen georganiseerd waarbij de choreograaf het liet afweten en geen kostuums huurde, maar waarbij ik zelf alles via internet kocht en vervolgens weer terugstuurde (de enige uitzondering betrof een paar blouses die te veel naar zweet stonken).

Er is echter altijd grootse verontwaardiging wanneer een fabrikant weigert om een videoprojector terug te nemen omdat de lamp al 20 uur werd gebruikt tijdens een gouden huwelijksjubileum.
Sommige mensen jagen op koopjes om hun dure broden te compenseren. Alsof er geen morgen komt.

Je vindt de beste prijzen online

Medewerkers van een bureau hanteerden altijd een standaardoverzicht van ‘Wie levert wat?’. Niets was echter gratis. Je moest veel betalen en tegen de tijd dat je je goederen ontving waren ze gedateerd. Vandaag weet je na drie klikken wie wat levert en gebruik je ‘kopiëren en plakken’ om drie offertes op te vragen die je kunt vergelijken.

Stijgende prijzen? Helemaal niet. Veel dingen zijn niet alleen goedkoper geworden, maar kunnen nu ook sneller worden gedaan.

Wat ik probeer te zeggen?

Soms realiseren we ons dat we meer voor het zelfde geld krijgen of zelfs minder betalen dan voorheen, maar dat zijn we snel weer vergeten. Als we ‘s morgens bij de bakker staan voor onze broodjes verdwijnt onze goede stemming als sneeuw voor de zon.

Dat komt waarschijnlijk omdat we allemaal zo sceptisch zijn en onze verliezen zwaarder laten wegen dan onze winst. Er is zelfs een speciale term voor: verliesaversie.

Opvatting twee: monopolisten zijn onze redding

Het enige monopolie dat niet bang hoeft te zijn voor onze Mededingingsautoriteit is de staat zelf – inclusief zijn lokale autoriteiten. Wat dat betreft ben ik een overtuigd democraat.

Iedereen die een auto met voldoende pk’s heeft, wil hem de sporen geven op een weg die zo leeg is dat het wel Eerste Kerstdag lijkt. Dat is ook heel gewoon. Juist op die wegen plaatsen de autoriteiten echter verkeersborden met zwarte cijfers in een rode cirkel – onleesbaar als je er langs vliegt.

En dan staat er een snelheidscamera. Natuurlijk ziet de burgeractiegroep die campagne voor de camera voerde de dingen na een paar ernstige ongevallen in een ander perspectief.

Personen die de wet negeren om hun eigen idee van vrijheid na te streven, kunnen denken dat ze cool en slim zijn zolang ze niet worden gepakt.

Wie wordt gepakt, heeft echter geen reden tot klagen. Iedereen die wil, kan eenvoudigweg een politieke partij oprichten die niet langer verkeersborden neerzet en die belastingen afschaft. Maar ik weet niet of het leuk is om in zo’n samenleving te leven.

Volledige tv-licentiekosten voor een halve serie?

Ik geef toe dat er nog steeds halve monopolisten zijn die me ergeren omdat ik een vast bedrag voor hun diensten moet betalen in plaats van dat ik betaal naar verbruik.

Als ZZP’er met een belachelijk kleine omzet heb ik nooit begrepen waarom ik in Duitsland verplicht ben om lidmaatschapskosten voor de Kamer van Koophandel te betalen, ook al heb ik nooit om hulp gevraagd of het magazine gelezen.

Ik moet ook volledige tv-licentiekosten betalen, terwijl ik mijn informatie uit kranten haal en mijn films stream.

Ik zou maar wat graag 70 cent betalen om een halve episode uit een bepaalde serie te kijken en twee keer per maand halfhartig door de kanalen te zappen. Dat is natuurlijk niet genoeg voor de pensioenvoorzieningen van de medewerkers van de zender en voor de dure zendrechten voor sportwedstrijden.

Geen prijsverschil aan de benzinepomp

Natuurlijk kennen autobezitters nog een ander ‘monopolie’: dat van de benzinestations. Omdat je likeur voor persoonlijk gebruik mag destilleren, maar helaas geen hobbyraffinaderij voor benzineproductie mag hebben, is er een reden om te vermoeden dat oliebedrijven onderlinge prijsafspraken maken. Er zijn echter geen prijsafspraakovereenkomsten: de Mededingingsautoriteit heeft deze bewering uitgebreid onderzocht. Benzinestations moeten hun scherp fluctuerende benzineprijs elke minuut met vergelijkingswebsites delen. Prijsbewuste autobezitters kunnen deze informatie in hun voordeel gebruiken en naar het goedkoopste tankstation rijden.

In de praktijk blijkt echter nauwelijks iemand dit te doen, ook al verschillen de prijzen soms meer dan 15 cent.

Ondanks stijgende prijzen blijven we ons favoriete tankstation trouw.
Ondanks stijgende prijzen blijven we ons favoriete tankstation trouw.

Niet elke pil blijkt bitter

De reden daarvan kan echter niet zijn dat veel mensen hun benzinemerk trouw blijven: benzine is een heel triviaal product waar je niet gemakkelijk een USP voor kunt bedenken. Heb jíj ooit een speciaal gevoel gehad toen je Esso-benzine tankte?

Ik denk dat de onwilligheid van mensen om over te stappen meer te maken heeft met het feit dat ons favoriete tankstation onze favoriete krant verkoopt – en de broodjes met die prijs waaraan we ons op de terugweg naar huis ergeren.

Ik zou zeggen:
Niet alle bittere pillen blijken zoet, maar de meeste veroorzaken geen schade. Als we eerlijk zijn, erkennen we dat we ooit de eerste hebben geslikt.

Hopelijk heb ik je woede over stijgende prijzen weggenomen.

Groet,

De buitenstaander