calendar 06.12. 2017

Wzrost energooszczędności skutkuje efektem odbicia

Po termomodernizacji budynku następuje czasem wzrost zużycia energii. Wynika to z ludzkiej psychologii. Jednak istnieją sposoby uniknięcia tego rodzaju pułapek, pomagające zapobiec wystąpieniu efektu odbicia.

Wzrost zużycia zamiast wzrostu efektywności

Właściciele oczekują, że termomodernizacja zaowocuje widocznym zmniejszeniem kosztów energii i ogrzewania, a także wzrostem efektywności energetycznej. Jednak w części przypadków prace mają praktycznie zerowy wpływ na ich oszczędności, a zużycie energii wręcz wzrasta. Jak to możliwe? Eksperci nazywają to zjawisko efektem odbicia lub bumerangu.
Fenomen ten ma charakter psychologiczny i działa następująco: po szeroko zakrojonej i często drogiej termomodernizacji mieszkańcy myślą, że zrobili dość i już nie muszą się tak bardzo przejmować oszczędzaniem energii i zużyciem zasobów. Przez to są skłonni podkręcać ogrzewanie zamiast po prostu założyć sweter. Pozwalają sobie ustawić temperaturę w salonie kilka stopni wyżej niż przed termomodernizacją. Może też być tak, że w rzadziej używanych pomieszczeniach zainstalowano ogrzewanie podłogowe, które cały czas jest włączone tylko dlatego, że tam po prostu jest. Takie zachowanie niweluje wszelkie korzyści w dziedzinie efektywności, co oczywiście niedługo potem widać w rachunku za ogrzewanie.
Inny wariant efektu odbicia tłumaczy się brakiem zaufania do technologii. Na przykład domy pasywne projektuje się w taki sposób, żeby wilgoć i CO2 obecne w powietrzu są odprowadzane przez wbudowane systemy wentylacji. Tak więc w zasadzie nie ma potrzeby wpuszczania świeżego powietrza przez okno. Nie mniej jednak mieszkańcy sporadycznie zostawiają okna otwarte na długi czas, gdyż wydaje im się, że to sposób na wpuszczenie świeżego powietrza do budynku.

Najlepszy sposób oszczędzania energii

Raport „Wärmemonitor Deutschland” opublikowany przez Niemiecki Instytut Badań nad Gospodarką (DIW Berlin) na podstawie danych od dostawcy energii, ista Deutschland GmbH, jasno pokazuje znaczenie duży wpływ zachowania użytkowników na oszczędność energii. Choć całkiem dużą liczbę budynków w Niemczech poddano termomodernizacji, gospodarstwa domowe zużywają więcej energii cieplnej niż w latach poprzednich. Nie mniej jednak, przeciętnie udało się zaoszczędzić pewną kwotę pieniędzy, jednak nie wynikało to z efektywnego zużycia energii, a z obecnych niskich cen gazu i ropy.
Tak więc następująca uwaga tym bardziej ma znaczenie: im większa świadomość energetyczna mieszkańców, tym bardziej mogą się oni przyczynić do oszczędzania energii i zmniejszenia emisji CO2. 85% energii zużywanej przez przeciętne gospodarstwo domowe pochłania ogrzewanie. Nawet mała zmiana w zachowaniu użytkownika może znacząco się przyczynić do ochrony klimatu. Przykłady prostych działań to regularne otwieranie okien na krótki czas zamiast zostawiania ich uchylonych, obniżanie temperatury na noc i na czas, kiedy nikogo nie ma w domu, regularne odpowietrzanie kaloryferów lub uszczelnienie okien.

Zmierz zużycie ciepła
Koszty ogrzewania można zmniejszyć dzięki niewielkim zmianom zachowania, na przykład dzięki regularnemu otwieraniu okien na krótki czas (1), zmniejszaniu temperatury na noc (2), odpowietrzaniu kaloryferów (3) lub uszczelnianiu okien (4).

Rejestracja zużycia energii

Nawet w przypadku budynku energooszczędnego zachowanie świadome energetycznie ma znaczenie dla osiągnięcia optymalnych wyników. Niechcianemu wzrostowi zużycia można zapobiec, dokładnie je rejestrując przy pomocy urządzeń pomiarowych w celu wykrycia zmian zachowania. Obecnie istnieją liczne aplikacje na smartfony, na przykład Energy Consumption Analyser lub Symcon – oczywiście można także po prostu zapisywać i analizować zużycie bezpłatnie w pliku Excela. Pozwala to dobrze zorientować się w ilości zużytej energii i określić przyczynę wzrostu, jeżeli jest taka potrzeba.

Uwzględnij cykl życia produktu

Inteligentne aplikacje domowe kontrolują zachowanie się ogrzewania
Aplikacje na smartfony umożliwiają łatwe monitorowanie zachowań dotyczących ogrzewania. Można skręcić kaloryfery jednym kliknięciem, nawet jeżeli przebywa się poza domem.

Kolejną pułapką związaną z oszczędzaniem energii jest postrzeganie fazy użytkowania budynku w izolacji. ChoćRozporządzenie w sprawie oszczędzania energii Rozporządzenie w sprawie oszczędzania energii (EnEV) reguluje kwestie termoizolacji i instalacji systemów energooszczędnych w budynkach, eksperci uważają, że nie jest to wystarczający środek ochrony klimatu, gdyż zakres przepisów jest zbyt wąski. W typowym nowym budynku ogrzewanie i ciepła woda odpowiadają za mniej więcej jedną trzecią emisji, a energia elektryczna zużywana przez sprzęt AGD i oświetlenie za podobny jej odsetek. Pozostała cześć emisji wynika z budowy i utylizacji komponentów. Jednak do tej pory w zasadzie ignorowano fazy budowy i rozbiórki.
Poza minimalną energochłonnością budynku termin „budynek ekologiczny” obejmuje także wykorzystanie ekologicznych materiałów budowlanych, które można wyprodukować, użytkować i zutylizować z niewielkim wpływem na zasoby naturalne.

Spójrzmy na przykład na polistyren: to tanie tworzywo często wykorzystuje się jako izolację cieplną. Na pierwszy rzut oka wydaje się ono dobre dla dewelopera, gdyż umożliwia obniżenie kosztów ogrzewania. Jednak produkcja polistyrenu wiąże się z dużym zużyciem energii. Z racji tego, że arkusze często zawierają środki zmniejszające palność, trzeba je utylizować jako odpady niebezpieczne. Jest to drogie i z pewnością nieprzyjazne środowisku. Najbardziej ekologicznym rozwiązaniem zapewniającym taki sam stopień izolacji jest na przykład wykorzystanie materiałów wykonanych z celulozy, konopi, wełny owczej, korka lub makulatury.
Kwestia energochłonności budynków zależy głównie od deweloperów. Chcąc dowiedzieć się, jak całkowicie zoptymalizować dom bez dużego uszczerbku dla portfela i środowiska, należy zamówić analizę cyklu życia nowego budynku i termomodernizacji u architektów i planistów.